جهش تولید | جمعه، ۹ خرداد ۱۳۹۹

گلبانگ دنا - نمایش محتوای صدا

 

 

گلبانگ دنا

گلبانگ دنا

گلبانگ دنا برنامه ای است با محوریت موسیقی که با توجه به نیاز و درخواست مخاطبان موسیقی های محلی، ملی و مقامی تهیه و پخش می شود.

شنوندگان جهت درخواست موسیقی های مورد نظر خود از طریق پیامک یا تلفن ترانه مورد نظر خود را درخواست می نمایند.

ایجاد روحیه نشاط و شادی در بین مردم، پر کردن اوقات فراغت و هدفمند سازی ذائقه هنری مردم استان، توجه به شعر، ادب و تاریخ ادبیات استان و ترغیب به پرداختن به موسیقی اصیل اسلامی ایرانی از اهداف تولید این برنامه می باشد.

در این برنامه ترکیبی از موسیقی اصیل ایرانی، موسیقی نواحی و موسیقی های استان پخش می شود که غالب موسیقی ها از موسیقی های  استان هستند اما موسیقی سایر استانها نیز بنا به درخواست در نوبت پخش قرار می گیرد.

این برنامه به مدت 30 دقیقه هر روز از ساعت 15:30 تا 16:40 به غیر از جمعه ها به صورت زنده پخش می شود.

بی هیچ اغراق ، می توان گفت ، یکی از قوی ترین مظاهر فرهنگی استان کهگیلویه و بویراحمد ، موسیقی در معنای سازها و آوازهاست که دارای جایگاهی ویژه بوده و پیوندی عمیق با زندگی و روزگار این قوم داشته است . استان کهگیلویه و بویراحمد نیز به عنوان بخشی از زیست گاه قوم لر ، دارای موسیقی ای است که آن نسبتاً مظهری از خرده فرهنگ وسیع قوم لر می باشد که در عین حال به نسبت سایر بخش های لر نشین رشته کوه زاگرس ، به لحاظ مقؤله ها و ویژگی هایی که قبلاً مطرح کردیم تا حدودی پذیرای شکل و هوای خاصی می شود .


موسیقی کهگیلویه و بویراحمد ، روایتگر صادقی از گذشته ی این قوم و ایل و ترجمان گویایی از رخدادهای جاری در گستره ی این سرزمین لر نشین است . در شعر و موسیقی این قوم ، خصایص ایلی و فردی ، حماسه ، شرح دلباختگی و دلتنگی ها جاودانه مانده است .

در کلام آهنگین این مردمان ، کهن ریشه گی آئین ها و باورها ، گویش ها و پوشش ها ، مناسبات  اجتماعی ، ادبیات و تاریخ ، عشق و حماسه تبلور یافته و روح پر احساسشان را بر انگیخته است .

موسیقی این دیار در عین گمنامی و با وجود تحمل کم لطفی ها ، یکی از اصیل ترین و
قوی ترین مظاهر فرهنگی این قوم است که از گذشته های دور تا به امروز ، نسل به نسل ، سینه به سینه ، انتقال یافته ، با طبیعت ، جان و روح آنها در آمیخته ، حفظ شده و به حیات خود ادامه داده است

این موسیقی عاری از هر نوع پیچیدگی ست و در حقیقت تمامی زیبایی آن مرهون سادگی بدوی و سرکشی ست که زخمه بر عمیق ترین تارهای روح مخاطب می زند .

مردمان این دیار مانند دیگر مناطق ایران ، برای هر پدیده ای ، موسیقی و شعر خاص خود را دارا می باشند . اینان با پیشینه ی برخورداری از زندگی کوچ رو و اقتصاد شبانی ، به لحاظ برخی عناصر فرهنگی ( مادی و غیر مادی ) ، با سرزمین های همجوار ، تأثیر و تأثر متقابلی دارند . این تبادل فرهنگی و یا در نقاطی اشتراک فرهنگی ، تبدیل به جزئی از فرهنگ نواحی مختلف شده است که خود نیز در عین بالندگی ، تکامل و تغییر نسبت به فرهنگ آن منطقه ، از غنا و گستردگی قابل توجه برخوردارشده است .

موسيقي سنتي اين خطه از دو جزء اساسي تشكيل شده است :

الف ) ابزار يا آلات موسيقي 2 ) كلام . ذوقي لطيف « شعري » مي سرايد ، هوشي سرشار ( سازي ) مي نوازد و عشق غطيم به « آوازي » خوش آهنگ ، فريادش مي زند تا دل سنگها و صخره ها نيز آب شود . آلات اين موسيقي شامل ساز ، كرنا ، نقاره ، دهل ، ني و پيشه مي باشد . ساز ، كرنا ، ني و پيشه سازهايي كوك ناپذيرند كه از دو قسمت تشكيل شده است :

الف ) جزء‌ثابت كه بدنه ساز را تشكيل مي دهد .

ب ) جزء متحرك كه باعث تنوع در صداي ساز مي گردد.

نقاره شامل دو طبل كوچك و بزرگ است كه از چرم گاو روكش شده اند صداي طبل كوچك زير و نازك و آواي طبل بزرگ بم و كلفت است . نقاره و دهل به موسيقي برآمده از دل سازها ضرب آهنگي متناسب با كلام مي دهند .

انواع موسيقي سنتي كهگيلويه و بويراحمد را مي توان به پنج دسته كلي تقسيم بندي كرد . الف ) موسيقي رزمي : اين موسيقي شامل قهص هاي سوار بازي ، تركه بازي و شاهنامه خواني است . كلام اين نوع موسيقي را اشعار و ترانه هاي حماسي تشكيل مي دهند كه در دو مقام نخست از نظر ساختاري شباهت فراواني با ابيات شاهنامه فردوسي دارند . در سوار بازي ، ايل مردان در حاليكه كلاه نمدي بر سر داشته ، « چقه و زناره  به تن كرده
« قطار فشنگ » به كمر بسته و « برنويي » به دوش آميخته اند ، سوار براسبان تيزتك ايل چهار نعل مي تازند و به هنر نمايي مي پردازند .

اوج اين كار هنر نمايي هماهنگي سم ضربه هاي اسبان با ضرب ، آهنگي است كه نوازندگان با تمام توان خويش مي نوازند .

تركه بازي يا جنگنامه ، رقص چوب مردان است و ميداني براي آزمون جنگ جوانان به شمار مي رود . مقابله زور بازوي جوانان با همديگر است و همين طور مبارزه قدرت و غرور جوانان با حيله و حيلت پيران است . در اين آيين هر رقصي را نغمه اي فرمان مي دهد كه هر نغمه شعري خاص خود دارد. اين شعر به زبان ساز نواخته و توسط نقاره تكميل مي شود.

ب) موسيقي بزمي : اين موسيقي شامل قهصهاي «ياريار» و «سرو» مي باشد.«ياريار» حكايت عاشقان غريب و دل شكسته است .

ج) موسيقي شادي و نشاط : اين موسيقي شامل قهص هاي «دايني» «دي بلال» ،«مهسم، مهسم»‌«تيه كال» «برنو»، «هي باده باده »، «گلمي هي گلمي گل» ، « حشكله» و ... مي باشد. د) موسيقي عزا و ماتم : اين موسيقي «شربه يا شروه» ناميده مي شود و قهص هاي مختلف « طول چپ» را شامل مي شود در غم از دست رفتن نزديكان نواخته مي شود و اگر چه نوازنده اين نوع موسيقي را با ساز و دهل مي نوازد داراي نت و رديف مخصوص خود مي باشد. «طول چپ» موسيقي حساب شده ايست كه به كمك روح درد كشيده و ماتم زده مي آيد، اورا تسلي مي بخشد، بار غم از دوشش بر مي دارد و به نوعي او را به از سرگرفتن روال عادي زندگي تشويق مي كند.

هـ : موسيقي كارو.....: دركهگيلويه و بويراحمد براي هراقعيتي از زندگي ، ترانه اي سروده شده است اين ترانه ها موسيقي خاص خود دارند كه به وقت خود به اجرا درمي آيند مادران براي خواباندن فرزند خود «لالايي» را ترانه مي خوانند. زنان ايل براي دوشيدن شير گاو و ترانه « گام اومه گام اومه» را مي سرايند و چوپان نيز هنگام چرا بردن گله نغمه هايي ويژه خود دارند كه چون بانواي دلنشين پيشه همساز مي گردد.بسيار شنيدني و قابل تأمل است.

 

 

 

 

تهیه کننده: مسعود رشیدی

گوینده: فرشته نظری نسب