Skip to Content
بازگشت به صفحه کامل

مناطق حفاظت شده استان

مناطق حفاظت شده استان


1- منطقه حفاظت شده دنا

موقعیت و وسعت : این منطقه در شمال استان و بخشی از آن در جنوب استان اصفهان قرار دارد. طول و عرض جغرافیایی آن به شرح ذیل است :

3115 - 3052 : عرض شمالی

36- 51 - 9- 51 : طول شرقی

این منطقه با وسعتی حدود یکصد هزار هکتار ، واقع در شهرستان دنا ( 70% ) و سمیرم اصفهان ( 30% ) قرار گرفته است.

اوج چین خوردگی زاگرس با ارتفاع 4425 متر در منطقه حفاظت شده دنا می باشد.

دنا دارای چهل قله بالاتر از 4000 متر دارد که مورد توجه و علاقه وافر هر بیننده به ویژه کوهنوردان می باشد.

ویژگیهای طبیعی :

این منطقه ناحیه ای است کاملأ کوهستانی و اختلاف ارتفاع بلند ترین و پست ترین نقطه منطقه حداقل 3000 متر می باشد. مرز شرقی دنا را گردنه بیژن و مرزهای شمالی ، غربی و جنوبی آن را دو رودخانه مابر و بشار مشخص می نماید.

در دامنه های دنا دره های متعددی وجود دارد که پر از چشمه های کوچک و بزرگ است.

بسیاری از این چشمه ها از زیر برف می جوشند و از دامنه های پر شیب دنا ، کف آلود و پر شتاب سرازیر می شوند و از صخره های بلند فرو می ریزند ، به هم می پیوندند و رودخانه های سرد ، شیرین و زلال بشار و خرسان را تشکیل می دهند.

تنوع زیستی : تنوع عظیم زیستی در منطقه حفاظت شده دنا در کشور و حتی جهان کم نظیر است.

در منطقه حفاظت شده دنا تعداد 168 گونه جانوری و 1201 گونه گیاهی تاکنون شناسایی شده اند.

فلور گیاهی : در دامنه های جنوبی تا ارتفاع 2500 متر فقط جنگل بلوط همه جا را پوشانده است. در میان این درختان و نواحی و ارتفاعات مختلف گونه های جنگلی دیگری نظیر بنه ، کیکم ، ارژن ، شن و انواع بادام کوهی مشاهده می شود. اما تسلط کامل با گونه بلوط می باشد.

از ارتفاع 2500 متر به بالا جنگل بلوط تمام شده و درختچه های ارژن ، شن ، انواع گونه ها و درختان سرو کوهی دیده می شود. از ارتفاع 3500 متر به بالا اثری از درخت و درختچه در این منطقه مشاهده نمی شود و تنها شاهد پوششی از گونه ها و گیاهان علفی و بوته ای در سطح زمین می باشیم.

از ارتفاع 4000 متر به بالا خبری از بوته های سطحی منطقه نیست و تنها شاهد گیاهان کوچک و زیبایی در پناه سنگ ها و شکاف ها هستیم. برخی از این گیاهان در اوایل تابستان گل های ریز ، رنگین و بسیار زیبایی به بار می آورند. حداقل 1200 گونه گیاهی در منطقه شناسایی شده که از این تعداد 50 گونه آندومیک مختص این منطقه است.

تعداد تیره های شناسایی شده حدود 90 تیره که از 150 تیره گیاهی ایران ( 60% )

تعداد 430 جنس از 1215 جنس گیاهی ایران ( 35% )

تعداد 1201 گونه گیاهی از 7502 گونه گیاهی ایران ( 16% )

تعداد 50 گونه آندومیک برابر 17% کل گونه های آندومیک ایران . وجود تعداد 128 گونه دارویی ، 110 گونه زیستی وحشی ، 84 گونه رنگده ، 61 گونه خوراکی وحشی ، بیانگر ارزش دارویی ، خوراکی ، مرتعی و حفاظتی گیاهان دنا است.

گیاهان درختی و درختچه ای :

بلوط ، بنه ( پسته وحشی ) ، ارژن ، کیکم (افرا) ، خینجوک ( کله خونگ ) ، صنوبر ، سماق ، تمشک ، گز ، نارون ، کاروانکش ، شوخ ، سنجد ، انجیر وحشی ، زبان گنجشک ( بینو ) ، پلاخور ( شن ) ، زالزالک ( سیسه ) ، بادام کوهی ، بادام وحشی ، زرشک وحشی ، اورس ( ول) ، شبه مو ، گلابی وحشی ( اَنجِک ) ، گیلاس وحشی ( تگ ) ، آلبالوی وحشی ( تاگ ) ، دافنه ( خوشک ) ، داغداغان ، محلب ، شیر خشت ، چناره ، بید ، گردو و ...

گونه های دارویی :

درمنه ، بومادران ، برنجاس ، آویشن ، پونه کوهی ، زرآبی ( چای کوهی ) ، بابونه ، چوبک ، حلپه ، خاری ، پشموک ، توت سهری ، آب لیله ، میخک ، چویل ، انگیون ، کارده ، ریواس ، پیاز وحشی ( تره ) ، ختمی وحشی ، لیزک ( بن سرخ ) ، کتیرا ( گول کتیرا ) ، گل گاو زبان ، بیلهر ، لوپو ، خاکشیر ، پرسیاوشان و ...

گونه های علفی و بوته ای :

جاشیر ، چَویل ، گلرنگ وحشی ، انواع گندمیان ، خانواده کاسنی ، گل حسرت ، زبان در قفا ، گل عروس ، هزار خاره ، مرغ ، میخک ، شکر تیغال ، باریجه ، بنفشه ، دم اسب ، خرفیون ، دنایی ، خارشتر ، دم روباهی ، تاج خروس ، موسیر ، تیزک ، پنیرک ، چشم بلبلی ، سیاه دانه ، گل قاصدک دنایی ، گوش بره ، بارهنگ ، هفت بند ، پامچال ، آلاله ، ریواس ، ترشک ، اَووَندول ، ریش بزی ، شبه گرامها ، آرتیشو ، سریش ، ترنجبین ، شالویه ، ریحان کوهی ، ثعلب ، انواع گون ، مرجانی ، گل عسلی ، گز ، اورشیا ، خارکو ، اسپرس ، سنبله کوهی ، مرزه ، هفت بند ، کنگر ، یونجه وحشی و ...

فون جانوری :

حیات وحش دنا معرف سیمای جانوری زاگرس است . خوشبختانه با حفاظت بیش از 15 سال که از این زیست بوم حیاتی به عمل آمده ما شاهد رشد و تکثیر گونه های حائز اهمیتی چون کل و بز ، خرس قهوه ای ، خوک وحشی ، پلنگ و ... می باشیم.

حیات وحش دنا در گذشته بسیار غنی بوده و تنوع وحوش در کلیه مناطق دنا کاملأ مشهود بوده است . در یک دوره زمانی بر اثر ازدیاد جمعیت ، سلاح های غیر مجاز شکار و صید بی رویه ، جمعیت وحوش در این منطقه در معرض نابودی قرار گرفت.

پستانداران :

تعدا گونه های پستاندار منطقه ، 25 گونه است که عبارتند از : کل و بز ، گراز ، خرس قهوه ای ، پلنگ ، گرگ ، روباه ، کفتار ، شغال ، گورکن ، موش کور ، موش خرما ، سنجاب جنگلی ، خرگوش ، سمور ، راسو ، خفاش نعل اسبی ، گربه کاراکال ، گربه شنی ، گربه پالاس خفاش گوش بلند ، سگ آبی ، تشی ، جوجه تیغی و سیاه گوش.

پرندگان :

شامل 84 گونه است که شاخص ترین آنها عبارتند از :

خانواده قرقاول ، کبک دری ، کبک معمولی ، تیهو ، بلدرچین ، شاه بوف ، جغد ماهی خوار ، جغد گوش دراز ، جغد جنگلی ، عقاب پرپا ، عقاب جنگلی ، عقاب طلایی ، کبوتر جنگلی ، کبوتر چاهی ، خانواده سبز قبا ، خانواده ماهی خورک ، خانواده هدهد ، خانواده دارکوب ، خانواده چکاوک ، خانواده سار ، خانواده کلاغ ، خانواده گنجشک ، خانواده سهره و خانواده باز.

آبزیان منطقه :

تعداد 20 گونه آبزی در منطقه شناسایی شده اند که برخی از آنها عبارتند از :

عروس ماهی ، خرچنگ ، ماهی قزل آلا ، ماهی شیربت ( سرخه ) ، ماهی لوتک ، سیاه ماهی ( زرده ) ، سس ماهی ( سرر دراز ) ، مار ماهی ، سگ ماهی ، ماهی گل خورک ، رفتگر ماهی و انواع حشرات آبزی .

دو زیستان و خزندگان منطقه : تعداد 39 گونه شناسایی شده اند که شاخص ترین آنها عبارتند از : لاک پشت ، قورباغه ، وزغ ، افعی ، مار جعفری ، تیر مار ، یله مار ، کور مار ، مار آبی ، مارپلنگی ، مار قیطانی ، مار دشتی ، شتر مار ، لاک پشت ، آگاما و مارمولک.


2- منطقه حفاظت شده خائیز و سرخ :

این منطقه واقع در حوزه استحفاظی شهرستان گچساران ، کهگیلویه و بهبهان در استان خوزستان قرار دارد . طول و عرض جغرافیایی آن به قرار زیر است :

19 24 30 – 54 43 30 عرض شمالی

30 38 50 – 19 36 50 طول شرقی

مساحت این منطقه 33385 هکتار و طی مصوبه شماره 163 مورخ 23/10/77 شورای عالی حفاظت محیط زیست کشور تصویب و جهت حفاظت به این استان ابلاغ گردید.

ویژگیهای طبیعی :

منطقه ای است تپه ماهوری ، کوهستانی ، صخره ای با بارندگی سالانه حداقل 250 میلی متر و حداکثر 670 میلی متر و دارای حداقل ارتفاع 460 متر و حداکثر 1500 متر از سطح دریا. این منطقه در محدوده گرمسیری استان واقع است.

پوشش گیاهی منطقه شامل :

بلوط ( گونه غالب ) ، بنه ، کلخنگ ، بادام وحشی ، ارژن ، خوشک ، گون ، گیاهان دارویی و گونه هایی از خانواده گندمیان.

پوشش جانوری :

گونه های جانوری شامل کل و بز ، کفتار ، گرگ ، شغال ، روباه ، تشی ، کبک ، تیهو ، بحری ، دلیجه و خوک وحشی.

کوه سرخ منطقه حفاظت شده از جمعیت قابل توجه گونه های جانوری از جمله کبک و تیهو برخوردار می باشد.


3- منطقه حفاظت شده جنگلی دنای شرقی:

موقعیت و وسعت :

این منطقه در ظلع شمالی مرکز استان با وسعتی معادل 28202 هکتار قرار دارد و طی مصوبه شماره 208 مورخ 25/7/1380 شورایعالی حفاظت محیط زیست کشور تصویب و جهت حفاظت به این استان ابلاغ گردید. طول و عرض جغرافیایی آن به قرار ذیل می باشد :

52 51 – 27 – 51 طول شرقی

53 30 – 38 30 عرض شمالی

ویژگی های طبیعی :

منطقه ای است کاملأ کوهستانی ، متشکل از ارتفاعات ، قلل مرتفع ، دیوارهای عظیم و دره های عمیق و چشمه های متعدد. دره های پر آب این منطقه در تأمین آب رودخانه های مهمی چون بشار نقش مهم و حائز اهمیتی را ایفا می کند. از آنجایی که این منطقه شبیه منطقه حفاظت شده دنا می باشد ، دارای همان مشخصات و خصوصیات منطقه حفاظت شده دنا از حیث فلور گیاهی ، فون جانوری ، ارزش ها و ... می باشد.

با توجه به حفاظت مستمر شبانه روزی محیط بانان ، گونه هایی چون خرس قهوه ای ، پلنگ ، و خوک وحشی نسبت به گذشته در این نقطه بیشتر شده است.

4- منطقه حفاظت شده جنگلی خامین :

این منطقه با وسعتی معادل 25671 هکتار واقع در ضلع شمال و شمال شرقی شهر گچساران ، مرکز شهرستان دوگنبدان می باشد. این منطقه طی مصوبه شماره 207 مورخ 25/7/1380 از سوی شورایعالی حفاظت محیط زیست کشور تصویب و جهت حفاظت به این استان ابلاغ گردید.

طول و عرض جغرافیایی آن به قرار زیر است :

48 50 - 30 50

21 30 – 38 30

ویژگیهای طبیعی :

منطقه ای است کاملأ کوهستانی متشکل از ارتفاعات و صخره های سخت و صعب العبور ، دارای راه های متعدد و چشم اندازهای بسیار مهمی می باشد. این اکوسیستم جنگلی در منطقه گرمسیری استان قرار دارد. در فصل زمستان قلل مرتفع آن پوشیده از برف است.

فلور گیاهی :

پوشش گیاهی این منطقه شامل بلوط ( گونه غالب ) ، بنه ، ارس ، بادام ، کیکم ، کلخنگ ، گون ، کنگر ، آلبالوی وحشی و ... می باشد.

فون جانوری :

جمعیت جانوری منطقه را غالبأ خرگوش ، روباه ، گرگ ، کفتار و پرندگانی چون دلیجه ، بحری ، تیهو و کبک معمولی تشکیل می دهد.

البته گونه کل و بز وحشی نیز در صخره های صعب العبور آن مشاهده می گردد.

5- منطقه حفاظت شده جنگلی دیل :

موقعیت و وسعت : این منطقه در ضلع شمال و شمال غربی گچساران مرکز شهرستان دوگنبدان می باشد. این منطقه همچون منطقه حفاظت شده خامین در بخش گرمسیری استان واقع گردیده است.

طی مصوبه شماره 205 مورخ 25/7/1380 از سوی شورای عالی محیط زیست کشور مصوب و جهت حفاظت به این استان ابلاغ گردید.

وسعت این منطقه 10381 هکتار و طول و عرض جغرافیایی آن به قرار زیر است:

48 50 - 40 50

34 30 – 28 30

ویژگیهای طبیعی :

منطقه ای است تقریبأ کوهستانی ، متشکل از ارتفاعات و دره های عمیق و صخره های سخت و صعب العبور . انتهای ضلع غربی آن محدود می شود به بخشی از سد مخزنی کوثر و دارای چشمه های قابل توجهی است.

فلور گیاهی :

پوشش گیاهی منطقه شامل بلوط ( گونه غالب ) ، بنه ، بادام ، کلخنگ ، زالزالک ، گون و ... می باشد. شیب شمالی این منطقه از پوشش جنگلی بسیار مناسبی برخوردار است.

فون جانوری :

جمعیت جانوری این منطقه شامل گرگ ، روباه ، شغال ، خرگوش ، کفتار ، کبک معمولی ، تیهو ، بحری ، دلیجه و ... می باشد. البته گهگاهی گله های حدود ده تایی قوچ و میش به صورت مهاجر در این منطقه مشاهده گردیده است.

 

6- منطقه حفاظت شده تنگ سولک :

موقعیت و وسعت :

این منطقه در ناحیه غربی استان در بخش لیکک بهمئی قرار دارد . این منطقه همچون مناطق دیگر ( خائیز سرخ ، خامین و دیل ) در بخش گرمسیری استان واقع گردیده است. وسعت این منطقه 2428 هکتار می باشد . طی مصوبه شماره 206 مورخ 25/7/1380 از سوی شورایعالی حفاظت محیط زیست کشور تصویب و جهت حفاظت به این اداره کل ابلاغ گردید.

ویژگی های طبیعی :

منطقه ای است کاملأ کوهستانی ، که از ارتفاعات بلند و صخره های صعب العبور تشکیل گردیده است که دارای دره های متعدد و چشمه های حائز اهمیتی است.

فلور گیاهی :

از جمله دلایل حفاظت از این منطقه وجود درخت نادر و حائز اهمیتی چون زربین می باشد که در مجموعه پوشش گیاهی منطقه از ارزش خاصی برخوردار بوده و نظر هر بیننده ای را به خود جلب می نماید.

پوشش گیاهی منطقه عبارتند از :

زربین ، بلوط ، بنه ، کلخنگ ، ارژن و دیگر گیاهان دارویی می باشد.

فون جانوری :

جمعیت جانوری این منطقه شامل کل ، بز ، سمور ، گرگ ، روباه ، تشی ، شغال ، تیهو ، بحری ، دلیجه ، انواع عقاب و ... می باشد.