Skip to Content
بازگشت به صفحه کامل

روشهای نوین آبیاری پیش نیاز اصلاح الگوی مصرف آب

با توجه به خشكسالي چند سال اخير و تحليل منابع آب استان و با توجه به اينكه كشور ما روي كمربند خشك زمين واقع شده است بايد در جستجوي راههايي براي تعامل با خشكسالي و بي‌آبي باشيم و راههاي بهينه استفاده از آب را چه در خانه و چه در مزرعه و هرجاي مورد استفاده به خوبي تمرين كنيم و و آن را به عنوان يك فرهنگ در جامعه نهادينه كنيم.

استان كهگيلويه و بويراحمد با وسعتي حدود شانزده هزار دويست و چهل و شش كيلومتر مربع واقع در جنوب غرب كوههاي زاگرس كه بيش از نود درصد آن را كوهها و تپه ها تشكيل مي دهند و از توان حاصل خيزي بسيار بالايي برخوردار است، ميزان آب دريافتي از نزولات جوي دو ميليارد و يازده صدم مترمكعب ، و حجم آب ورودي به استان يك ميلياردو سه دهم متر مكعب است. كه بيش از سه ميليارد و دو دهم متر مكعب سالانه تبديل به رواناب سطحي مي گردد وبيش از 7ميليارد و 7 دهم متر مكعب آب، سالانه از استان خارج مي گردد.

سالانه مقدار زيادي از آب در بخش كشاورزي مصرف مي شود كه ميزان هدرفت آن در روش هاي آبياري سنتي بسيار بالا است به همين دليل با توجه به اهميت آب و نقش آن در زندگي روزمره بسياري از جوامع امروز به روش هاي آبياري تحت فشار روي آوردند چرا كه در روش سنتي مقدار زيادي آب به صورت تبخير ، نفوذ در زمين ، جذب علفهاي هرز موجود در جوي هاي آب و مزارع و غيره هدر مي رود .

در كهگيلويه و بويراحمد با توجه به جایگاه برجسته بخش کشاورزی دراقتصاد استان ، استفاده از این گونه روش های آبیاری می تواند آثار مثبتی در اصلاح سامانه مصرف آب داشته باشد و امروزه استفاده از روشهاي مدرن آبياري جهت بالابردن راندمان استفاده از آب و نيز افزايش ميزان توليدات کشاورزي از مهمترين پارامترها و شاخصها در زمينه تامين مواد غذايي جمعيت در حال رشد کشور محسوب مي شود.

مهندس گرجي پور مدير كل جهاد كشاورزي استان گفت: در زمينه مكانيزه كردن آبياري در بخش كشاورزي دولت يارانه بسيار خوبي به متقاضيان پرداخت مي كند يعني 50 درصد هزينه اجراي يك هكتار آبياري تحت فشار به روش قطره اي يا باراني را به صورت مجاني پرداخت مي كند و تا كنون استقبال نسبتا خوبي انجام گرفته است.

مراد تانگو یکی از کشاورزان استفاده كننده از ابياري باراني ( ساكن دهدشت ) در این باره می گوید اگرچه اجرای طرحهای نوین آبیاری می تواند مشکلات کشاورزان را در زمینه آبیاری مزارع تا حدود زیادی کاهش دهد اما باید امکانات و اطلاع رساني در زمینه مزاياي استفاده از این نوع سامانه های آبیاری فراهم شود تا کشاورزان با رغبت این روشهای آبیاری را در مزارع خود به کار برند .
وی کمبود منابع مالی مناسب ، نا آشنایی کشاورزان با مزایای استفاده از این سامانه و کمبود تجهیزات آبیاری نوین را علت اصلی توسعه نیافتن اجرای این طرح در مزارع کشاورزی اعلام کرد .
علي مفيدي ديگر كشاورز ساكن كهگيلويه ( دهدشت ) هم می گوید باتوجه به این که کشور ما در ناحیه خشک و نیمه خشک واقع است نیاز به آب و استفاده از سامانه آبیاری نوین که شامل آبیاری تحت فشار،قطره ای و بارانی است ، بيشتر احساس مي شود .

محمد قرائتي كشاورز ساكن كهگيلويه مي گويد : بافت جغرافيايي استان به گونه اي است كه آبياري با روش هاي سنتي زمان بر ، هزينه بر و خسته كننده است چه بسا باغها و مزارعي كه به دليل مشكلات و سختي كار روش سنتي آبياري خشك و لم يزرع شدند .

عزيزالله ملكيان باغدار بويراحمدي گفت : در واقع با استفاده از روش هاي نوين آبياري می توان بدون هدر رفت آب ، مزارع را آبیاری و حدود60 تا 70 درصد در مصرف آب صرفه جویی کرد و استفاده از این روشهای آبیاری افزایش سه برابری تولید محصول را نیز در پی دارد( حداقل نيروي كار و مصرف آب و حداكثر توليد )

معاون فني سازمان جهاد کشاورزي کهگيلويه وبويراحمد گفت:از سال 75 اين سيستم آبياري در استان راه اندازي شد و اوايل با استقبال كمتري به خصوص در شهرستان بويراحمد و دنا روبرو بود ( به دليل پرآب بودن اين مناطق ) اما به علت خشكسالي هاي اخير بسياري از كشاورزان به اين روش روي آوردند و اكنون حدود 15 هزار هكتار از زمين هاي كشاورزي تحت آبياري با اين روش هستند كه اين رقم بسيار پاييني براي استان است .

مهندس حميد اسکندري بيان کرد: در سال 89 افزون بر 446پروژه آبياري تحت فشار در سطحي حدود يک هزار و 339 هکتار و امسال هم افزون بر سه هزارو 359 هکتار از زمنيهاي کشاورزي تحت پوشش اين سيستم ابياري قرار گرفته و حدود چهار هزارو 744هکتار نيز در حال انجام عمليات نقشه برداري و حدود 2 هزارو 569هکتار نيز در حال انعقاد قرار داد هستند.

وي افزود: از سال 75تاکنون  سازمان جهاد کشاورزي با همکاري کشاورزان توانسته افزون بر هشت

هزار و 503 هکتار آبياري قطره اي و پنج هزار و 619 هکتار نيز آبياري باراني را در سطح استان اجرا كند .  

اسكندري گفت : سازمان جهاد کشاورزي در پي بروز پديده خشکسالي در استان از دي ماه سال 87 تا كنون افزون بر 300ميليارد ريال از اعتبارات خشکسالي را جهت انجام اين سيستمها و به ازاي هر هکتار 14ميليون ريال به کشاورزان استان پرداخت کرده است.

به گفته كارشناس ارشد باغباني استان امروز در دنیا با مصرف هر یک مترمکعب آب، 30 کیلوگرم محصول کشاورزی برداشت می شود در حالی که در کشور ما با این میزان آب فقط 700 تا 800 گرم محصول برداشت می شود که این امر بیان کننده میزان هدر رفت آب در کشور است .

ابوذر محمدي می گوید اگر چه اجرای این طرح در ابتدا هزینه بر و مشکل است اما مدتی پس از اجرا ، کشاورزان به علت افزایش برداشت محصول و کاهش مصرف آب به ویژه در زمانهای بحرانی و کمبود آب از اجرای روشهای نوین آبیاری رضایت دارند وبا توجه به این که در بخش کشاورزی درصد قابل ملاحظه ای از منابع آب کشور مصرف می شود ، بنابراین با اجرای این طرح می توان باهمان میزان آب مصرفی سه برابر روش سنتی بازده تولید را افزایش داد.

وي افزایش بهره وری ، سهولت آبیاری ، امکان آبیاری زمینهای شیب دار و جلوگیری از شستشوی بی رویه خاک ، صرفه جويي در نيروي كار و جلوگيري از كارهاي سخت در روش هاي سنتي منجر به بيماري هايي مانند ديسك ، كمردرد و دردمفاصل را از جمله مزایای استفاده از روش های نوین آبیاری برشمرد و گفت برای موفقیت در این زمینه باید از فناوری های روز دنیا و تجربه های دیگر مناطق جهان بهره مند شویم .

بررسي نتايج نشان داد كه ضعف مديريت آبياري عمدتاً ناشي از سه عامل عدم آگاهي زارعين از وضعيت رطوبتي خاك و تشخيص زمان مناسب آبياري، عدم تناسب ميزان آب موجود يا استحصال شده با آب مورد نياز براي سطوح زير كشت و ضعف برنامه‌ريزي آبياري مي‌باشد كه منجر به اتلاف آب و كاهش عملكرد آبياري مي‌گردد.

گرجي پور رئيس سازمان جهاد كشاورزي استان  گفت: براي جلوگيري از هدررفت آب در بخش كشاورزي استفاده از آبياري تحت فشار ، بتوني كردن كانالهاي آبياري براي جلوگيري از افت آب ( تبخير ، نفوذ به لايه هاي پايين و .. ) ، نوسازي شبكه هاي و كانالهاي آب ، انبار كردن آب در استخرها و آب انبارها و استفاده از سوپرجاذب از مهمترين راههاي جلوگيري از هدررفت آب در بخش كشاورزي است .

حمایت دولت در اختصاص اعتبارات مناسب و تامین تجهیزات مورد نیاز طرحهاي نوین آبیاری از جمله تامین ژنراتورهای تولید برق ، دستگاههای پمپاژ آب و لوله های پلی اتیلن می تواند روند اجرای این طرح را در استان تسریع بخشد .