Skip to Content
بازگشت به صفحه کامل

اسکان عشایر

به گزارش خبرنگار واحد مركزي خبر عشاير استان كهگيلويه و بويراحمد براي تردد (‌مسير كوچ ) ييلاق و قشلاق خود از راه هاي سخت و صعب العبوري گذر كرده و همه ساله در 2 نوبت بهاره و پـائیزه اقدام به كوچ مي كنند  که به دليل سختي هاي موجود در مسير كوچ گاهي اين سفر به بيش از 15 روز به طول مي انجامد .اهميت تردد عشاير هنگامي ملموس تر است که تعداد عشاير و دامهايشان در نظر گرفته شوند. بنابه آمار، عشاير استان 13 هزار خانوار است كه تعداد 2 ميليون و 500 هزار راس دام سبک و سنگين دارند .

به گفته رحيمي زاده مدير كل امور عشاير استان و سالیانه 7 هزار و 900 تن گوشت قرمز ، 74 هزار تن شیر ، بيش از 4 ميليون تن پشم و مو ،300 تن عسل را تولید و به بازار مصرف عرضه می کنند .

مشكلات كوچ :

پيمودن حدود 300 كيلومتر ايل راه آن هم پياده در هنگام كوچ
نه تنها رمقي براي عشاير نمي گذارد بلكه برخي از آنها در سوانح مختلف جان خود را از دست مي دهند از طرفي كوچ سنتي باعث كاهش وزن دام و بروز بيماريهاي دامي كشنده مثل قانقاريا مي شود.

از بين رفتن مراتع و قلع و قم درختان جنگلي براي تأمين سوخت از آثار كوچ نشيني است كه با اسكان به حداقل مي رسند.

كوچ فرصت ادامه تحصيل را از فرزندان عشاير مي گيرد و هزينه هاي آموزشي را زياد مي كند و اين در حالي است كه سرانه دانش آموز به ازاي هر معلم در عشاير يك به چهار ولي در شهر و روستا يك به 20 تا 30 دانش آموز است تحصيل در چادر و در هنگام كوچ هم براي دانش آموزان و هم معلمان سخت و يادگيري كم است.

زهرا دختر 17 ساله عشايري در منطقه كلاغ نشين گچساران گفت : وظيفه تأمين آب خانواده عشايري خود را به عهده دارم و مجبورم هر روز براي آوردن آب پنج كيلومتر راه سنگلاخي را طي كند.

علي راننده تانكر آبرساني امور عشاير هم با ابراز خستگي از شغل خود گفت : هر روز با خودرو سنگين ( تانكر حمل آب ) كوره راههاي سنگلاخي را براي آبرساني به خانواد هاي پراكنده عشايري طي مي كنم .

محمد  جوان 21 ساله عشايري هم كه تا كلاس پنجم بيشتر درس نخوانده و نتوانسته ادامه تحصيل بدهد ناراحت است و آقاي طاهري معلم عشايري از اينكه براي آموزش 4 دانش آموز عشايري بايد هميشه همراه ايل در كوچ باشد معذب است. اينها اسكان عشاير را راه نجات از سختي هاي كوچ مي دانند اما گلاب پيرزن عشاير كه دل كندن از زندگي عشايري را مساوي با مرگ مي داند معتقد است اسكان موجب حذف فرهنگ عشاير مي شود.

سرقت دامها ، حوادث مسير كوچ ، تلفات دامها ، عبور از رودخانه ها و غرق شدن دامها و اعضاي خانواده ، نامناسب بودن هوا ( طوفان و سيل و ... ) و مهم تر از همه سانحه رانندگی و برخورد کامیون با گله های در حال کوچ از ديگر مشکلاتی است که عشایر هنگام کوچ با آنها مواجه هستند و این مشکلات از يك طرف لزوم اسکان و یکجا نشینی عشایر را بیش از پیش روشن می کند و از طرف ديگر تجربه اسكان در چند كانون اسكان عشايري نشان مي دهد كه اسكان آن قدر كه در ذهن بسياري از زنان و مردان عشايري مي گذرد نه تنها بد نيست بلكه رفاه و رونق اقتصادي خدمات رساني مطلوبتر دولت و رضايتمندي عشاير را در پي داشته است.

سهراب بختياري كه هفت سال پيش در كانون اسكان پشت كوه باشت مستقر شده گفت :‌ قبلاً تنها منبع درآمدم دامداري بوده امروز علاوه بر دامداري صنعتي، باغداري و كشاورزي هم مي كنم. او سالانه يكصد ميليون تومان درآمد فقط از محل فروش ميوه برداشت مي كند.

زنان ، دختران و جوانان در كانون هاي اسكان عشايري امروز از اينكه خدمات مطلوب آموزشي ، درماني و ورزشي در اختيار دارند و امكان ادامه تحصيل به راحتي برايشان فراهم است بسيار خوشحالند.

اسكان عشاير گرچه سابقه اي 90 ساله در كشورمان دارد و از سال 1320 در كشور هم آغاز شد اما به علت اجباري بودن تا قبل از سال 60 ناموفق بود چرا كه رضاخان براي سركوب عشاير و تضعيف ايلات طرح اسكان عشاير را بدون برنامه بصورت اجباري اجرا كرد . اسكان اجباري بدون هيچ امكاناتي موجب حذف فرهنگ عشاير و فقر خانواده هاي عشايري شد. از اين رو بعد از مدتي اين طرح دوام نياورد و عشاير دوباره به كوچ نشيني روي آوردند و  بر خلاف آن زمان كه رضاخان عشاير را نشانه عقب ماندگي و ناامني تلقي مي كرد ، امام خميني بنيانگذار كبير انقلاب اسلامي آنان را ذخائر انقلاب عنوان كرد از اين رو جامعه عشايري همواره مورد توجه ويژه مسئولان نظام قرار گرفتند.

قائم مقام سازمان عشايري كشور كه براي بازديد از منطقه اسكان كلاغ نشين به گچساران سفر كرده بود در گفتگو با خبرنگار واحد خبر گفت : طرح اسكان در قالب طرح ساماندهي عشاير بر اساس برنامه اي مدون و كارشناسانه و با هدف ارتقاء خدمات رساني ، بهره مندي جامعه عشايري از خدمات آموزشي ، بهداشتي و رفاهي و حفظ مراتع و اشتغالزايي و افزايش درآمد خانواده اي عشايري در كشور به اجرا در آمد و تاكنون يكصد و 60 هزار خانوار عشايري در 283 كانون اسكان عشاير اسكان يافته اند.

مدير كل سازمان عشاير استان گفت : تا كنون 7 منطقه اسكان در استان  راه اندازي شده كه پشت كوه شهرستان باشت ، آب گندي و كلاغ نشين در گچساران ، گرگو ، سرگچينه در شهرستان بويراحمد و ماغر در شهرستان بهمئي و طسوج در شهرستان چرام از جمله اين مناطق هستند كه تا كنون 600 خانوار عشايري در اين مناطق اسكان يافته اند .

خدمات دولت به عشاير اسكان شده :

مدير كل امور عشاير استان گفت : در سفر سوم مبلغ 175 ميليارد و 400 ميليون ريال به اسكان عشاير استان اختصاص داده شد كه تا كنون كل اعتبارات اجراي اسكان عشاير ( هزينه شده ) 3 ميليارد و 679 ميليون ريال بوده است كه در زمينه جدول كشي ، آسفالت ، برق رساني ، تأمين آب آشاميدني ، مخابرات ، بهداشت و برخي زيرساخت هاي ديگر هزينه شده است .

رحيمي زاده افزود : واگذاري بيش از يكصدو بيست هزار هكتار مرتع به عشاير و تبديل آنها به باغ و زمين هاي كشاورزي موجب افزايش درآمد عشاير اسكان يافته شد همچنين توسعه خدمات رساني در كانون ها از جمله ساخت جاده هاي آسفالته ، مدرسه ، درمانگاه ، مسجد ، ورزشگاه و پوشش شبكه هاي مخابراتي و راديويي و تلويزيوني موجب افزايش شاخص هاي آموزشي ، فرهنگي ، بهداشتي و رفاه در خانواده هاي اين مناطق شده است.

كاهش اتكاء عشاير به دامداري سنتي و ايجاد مشاغل ديگري مثل باغداري و كشاورزي و زنبورداري از ديگر مزيت هاي طرح هاي اسكان است.

زنان در مناطق اسكان بر خلاف همنوعان كوچ رويشان معتقدند با اسكان نه تنها فرهنگ و صنايع دستي عشاير حذف نمي شود بلكه اسكان با برنامه موجب حفظ و گسترش هنر و صنايع دستي عشاير نيز مي شود.

صفر زاده قائم مقام سازمان عشايري كشور گفت : در مناطق اسكان هيچ دانش آموز بازمانده از تحصيل وجود ندارد. زنان علاوه بر برخورداري از رفاه و امنيت به مشاغل ديگر از جمله صنايع دستي روي آورده اند.

به هر حال تجربه كانون هاي اسكان عشاير نشان مي دهد كه اسكان نه تنها موجب بهبود وضعيت معيشتي و رفاه عشاير مي شود بلكه براي حفظ محيط زيست ، امنيت اجتماعي و عدالت اقتصادي موثر است. اسكان با برنامه مي تواند موجب شكوفايي و رونق اقتصادي در جوامع عشايري شود.

البته گذر از زندگي سنتي و پرجاذبه عشايري و اتراق دائم در روستاهاي جديد كه با شهرها و دنياي مدرن امروز فاصله چنداني ندارند خالي از تأثير بخصوص در زمينه فرهنگي نيست كه البته با اسكان اصولي و برنامه ريزي شده عوارض آن به حداقل مي رسد.